Internationale scheiding: hoe werkt dat?
26 mei 2026Wat maakt een scheiding internationaal?
Een scheiding heeft een internationaal karakter als er een verbinding is met meer dan één land. Dit is het geval in verschillende situaties. Bijvoorbeeld als jij en je partner niet dezelfde nationaliteit hebben.
Ook als jullie in het buitenland zijn getrouwd, of als een van beiden of jullie samen in het buitenland wonen, is de scheiding internationaal. Hetzelfde geldt wanneer er vermogen in een ander land is, zoals een huis of een bankrekening, of wanneer de kinderen in het buitenland wonen. In deze gevallen zijn er specifieke regels die bepalen hoe de scheiding wordt afgehandeld.
Welke rechter heeft rechtsmacht over de scheiding?
De vraag welk land bevoegd is, wordt beantwoord door internationale regels. Binnen de Europese Unie (met uitzondering van Denemarken) wordt dit bepaald door de Brussel II-ter verordening. Deze verordening bepaalt welke rechter de scheiding, de ouderlijke verantwoordelijkheid en de afspraken over de kinderen mag behandelen.
Volgens deze regels is de rechter bevoegd in het land waar:
Jij en je partner beiden de nationaliteit van hebben.
Jij en je partner jullie gezamenlijke ‘gewone verblijfplaats’ hebben.
Jullie laatste gezamenlijke verblijfplaats was, als een van beiden daar nog woont.
Bij een gezamenlijk verzoek, een van beiden zijn of haar verblijfplaats heeft.
Bij een eenzijdig verzoek, de verwerende partij (degene die niet het verzoek indient) zijn of haar verblijfplaats heeft.
Bij een eenzijdig verzoek, de verzoekende partij zijn of haar verblijfplaats heeft en daar al minstens een jaar woont (of zes maanden als diegene ook de nationaliteit van dat land heeft).
Wanneer meerdere rechters bevoegd zouden kunnen zijn, geldt de regel: ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. De rechter bij wie de zaak als eerste aanhangig wordt gemaakt, zal de zaak behandelen. Wie een procedure in Nederland wil starten, moet weten hoe de echtscheidingsprocedure in Nederland precies verloopt en welke documenten daarvoor nodig zijn.
Als de Brussel II-ter verordening niet van toepassing is, bijvoorbeeld omdat de zaak buiten de EU speelt, wordt de bevoegdheid van de Nederlandse rechter bepaald door het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Per geval zal dan bekeken moeten worden of de Nederlandse rechter bevoegd is.
Welk recht is van toepassing?
Als duidelijk is welke rechter de scheiding mag behandelen, komt de volgende vraag: welke regels gelden er? Dat is niet altijd automatisch het recht van het land waar de rechter zit. Welke rechter bevoegd is en welk recht wordt toegepast, zijn namelijk twee verschillende dingen. Dat werkt meestal zo:
Rechtskeuze
De Rome III verordening regelt welk recht van toepassing is op de echtscheiding. Jij en je partner kunnen samen echter een andere rechtskeuze maken. Zo kunnen jullie bijvoorbeeld kiezen voor het recht van het land waar jullie de laatste gezamenlijke verblijfplaats hadden. Maken jullie geen keuze, dan bepaalt een ‘staffel’ in de verordening welk recht geldt.
Voor het vermogen
Welk recht van toepassing is op de verdeling van het vermogen, hangt af van waar en wanneer jullie zijn getrouwd. Het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 is hier vaak leidend en wijst aan welk land het huwelijksvermogensrecht bepaalt. Dat hoeft niet per se Nederlands recht te zijn, ook al wordt de scheiding hier uitgesproken. Zijn er huwelijkse voorwaarden opgesteld, dan speelt ook mee in welk land en onder welk recht deze zijn vastgelegd.
Voor de alimentatie
De EU Alimentatieverordening en het Haags Alimentatieprotocol bepalen welk recht de rechter toepast op partner- en kinderalimentatie. Dit is meestal het recht van het land waar de persoon die alimentatie ontvangt zijn of haar verblijfplaats heeft.
Voor de kinderen
Voor beslissingen over ouderlijk gezag en omgang is het Haags Kinderbeschermingsverdrag van toepassing. Meestal wordt het recht toegepast van het land waar het kind zijn of haar gewone verblijfplaats heeft. Deze afspraken worden vastgelegd in een ouderschapsplan. Lees meer over het ouderschapsplan en de onderwerpen die daarin aan bod komen.
Gevolgen voor de praktijk
De keuze voor een bepaald land en rechtssysteem heeft directe gevolgen. De berekening van kinderalimentatie kan per land verschillen. Ook de regels voor de duur en hoogte van partneralimentatie lopen uiteen. Een goede analyse vooraf is dus belangrijk.
De verdeling van vermogen, zoals een huis of pensioenrechten die in het buitenland zijn opgebouwd, vereist kennis van de relevante wetgeving. Het opstellen van een scheidingsplan helpt om alle bezittingen en schulden gestructureerd in kaart te brengen en te verdelen volgens het toepasselijke recht.
Erkenning van buitenlandse beslissingen
Een scheidingsuitspraak die is gedaan in een EU-land wordt in andere EU-landen (behalve Denemarken) automatisch erkend. Je hoeft hiervoor geen aparte procedure te starten.
Voor uitspraken van buiten de EU ligt dit anders. Erkenning in Nederland is mogelijk als de beslissing voldoet aan bepaalde voorwaarden. Zo moet de buitenlandse rechter bevoegd zijn geweest en mag de beslissing niet in strijd zijn met de Nederlandse openbare orde.
Veelgestelde vragen over internationale scheidingen
WhatsApp ons