Scheiding aanvragen bij dementie en wilsonbekwaamheid

Wat wilsbekwaamheid juridisch betekent

Voordat we de scheidingsprocedure bespreken, is het goed om te weten wat de wet onder wilsbekwaamheid verstaat. Iemand is wilsbekwaam als diegene in staat is om zelfstandig een beslissing te nemen en de gevolgen daarvan te overzien. Het gaat er niet om of iemand een 'goede' of 'slechte' keuze maakt, maar of de persoon de informatie begrijpt en op basis daarvan kan beslissen.

Wilsonbekwaamheid is niet allesomvattend. Iemand kan bijvoorbeeld wel beslissen over kleine dagelijkse zaken, maar niet meer over complexe financiële of juridische onderwerpen zoals een scheiding. Een arts of notaris kan de wilsbekwaamheid beoordelen. Dit gebeurt specifiek voor de beslissing die genomen moet worden.

De juridische mogelijkheden voor een scheiding

Ook als je partner wilsonbekwaam is, kun je volgens de Nederlandse wet een scheiding aanvragen. De grondslag voor een echtscheiding is altijd de 'duurzame ontwrichting' van het huwelijk. Dit betekent dat de relatie zo is verstoord dat het onmogelijk is om samen verder te leven. Dit kan ook gelden wanneer een van de partners wilsonbekwaam is.

Je hebt hierbij twee belangrijke opties:

• Echtscheiding: dit is de volledige ontbinding van het huwelijk. Alle juridische banden worden verbroken. Omdat je partner de beslissing niet zelf kan nemen, zal een wettelijke vertegenwoordiger zijn of haar belangen behartigen tijdens de procedure.

• Scheiding van tafel en bed: bij deze vorm blijf je wettelijk getrouwd, maar word je financieel van elkaar gescheiden. Dit kan een overweging zijn vanwege financiële redenen, bijvoorbeeld met het oog op problematische schulden of toeslagen. Lees meer over hoe scheiden van tafel en bed werkt.

De rol van een curator of mentor tijdens de scheiding

Als je partner niet meer wilsbekwaam is, kan diegene niet zelfstandig handelen in een juridische procedure zoals een scheiding. Er moet dan een wettelijke vertegenwoordiger zijn die namens je partner optreedt en diens belangen behartigt.

Bij een scheiding spelen vooral twee vormen van vertegenwoordiging een rol:

• Mentorschap
  Een mentor neemt beslissingen over verzorging, behandeling en begeleiding. Een mentor kan niet zelfstandig proceshandelingen verrichten in een scheidingsprocedure, maar speelt wel een rol bij het behartigen van persoonlijke belangen.

• Curatele
  Een curator vertegenwoordigt iemand op zowel persoonlijk als financieel vlak. De curator mag namens je partner handelen in de scheidingsprocedure en wordt daarom in dit soort situaties het meest ingezet. De rechter benoemt de curator.

Bewindvoering is in dit kader niet voldoende, omdat een bewindvoerder alleen financiële zaken beheert en geen processtappen rondom de scheiding mag zetten.

De curator zorgt ervoor dat de belangen van je wilsonbekwame partner goed worden behartigd. Dit kan een familielid zijn, maar ook een professionele curator.

Financiële gevolgen en kosten

Een scheiding in deze situatie brengt specifieke financiële overwegingen met zich mee. Het is belangrijk om hier een helder beeld van te hebben.

De verdeling van bezittingen, zoals de gezamenlijke woning en het pensioen, verloopt via de wettelijke regels. Een curator ziet erop toe dat de verdeling eerlijk gebeurt. Ook moeten er afspraken worden gemaakt over de partneralimentatie, waarbij rekening wordt gehouden met de behoefte en het inkomen van beide partners.

De kosten voor de procedure zelf zijn hoger dan bij een gezamenlijk verzoek. Omdat het om een eenzijdig verzoek gaat, heb je beiden een eigen advocaat nodig. Reken op advocaatkosten tussen de €3.500 en €7.000 per persoon. Als je onder bepaalde inkomensgrenzen valt, kun je hier subsidie van de overheid voor krijgen. Daarnaast betaal je griffierecht aan de rechtbank. Kosten voor het vaststellen van wilsbekwaamheid variëren van €250 tot €400. Als een professionele curator wordt aangesteld, kost dit jaarlijks circa €2.500.

De emotionele impact op de familie

Deze situatie heeft niet alleen impact op jou en je partner, maar ook op de rest van de familie. Voor de gezonde partner is er vaak sprake van rouw, omdat je afscheid neemt van de persoon zoals je die kende. Gevoelens van schuld, twijfel en eenzaamheid komen daarbij veel voor.

Voor volwassen kinderen kan de situatie eveneens zwaar zijn. Zij zien de relatie van hun ouders veranderen en kunnen een loyaliteitsconflict ervaren. Het is belangrijk om open met elkaar te blijven praten en te erkennen dat iedereen dit proces anders beleeft.

Professionele ondersteuning, zoals begeleiding door een therapeut of maatschappelijk werker, kan helpen om met de emotionele belasting om te gaan.

Praktische stappen in de procedure

Wanneer je een scheiding overweegt en je partner niet meer wilsbekwaam is, ziet de procedure er anders uit dan bij een gewone scheiding. De stappen hieronder helpen je om overzicht te houden.

• Verzamel informatie: krijg een helder beeld van jullie situatie en van wat er juridisch mogelijk is wanneer één van de partners niet meer zelfstandig beslissingen kan nemen.

• Laat wilsbekwaamheid beoordelen: een onafhankelijke arts beoordeelt of je partner nog in staat is om een beslissing over de scheiding te nemen. Deze beoordeling is nodig om de procedure te kunnen starten.

• Regel wettelijke vertegenwoordiging: als je partner niet wilsbekwaam is, kan diegene niet zelf deelnemen aan de procedure. Is er nog geen mentor of curator, dan moet deze via de rechtbank worden aangevraagd. De vertegenwoordiger behartigt de belangen van je partner tijdens de scheiding.

• Schakel een advocaat in: een scheiding met een wilsonbekwame partner verloopt altijd via een eenzijdig verzoek. Je hebt een advocaat nodig die het verzoekschrift opstelt en de procedure begeleidt. De mentor of curator heeft een eigen advocaat nodig die namens je partner reageert.

• Start de scheidingsprocedure: je advocaat dient het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. De curator of mentor geeft namens je partner een reactie. De rechter beoordeelt op basis hiervan of het huwelijk duurzaam ontwricht is en welke afspraken passend zijn.

Scheiden zonder stress, met steun

Een veilige, betaalbare aanpak voor jou en je kinderen.

• Zelf samen vanuit huis aan de slag
• Persoonlijke & professionele begeleiding
• Regel het in goed overleg, met of zonder mediation

Start vrijblijvend Bekijk onze diensten

Scheiden zonder stress, met steun

Een veilige, betaalbare aanpak voor jou en je kinderen.

• Zelf samen vanuit huis aan de slag
• Persoonlijke & professionele begeleiding
• Regel het in goed overleg, met of zonder mediation

Start vrijblijvend Bekijk onze diensten

 

Scheiding aanvragen: alles wat je moet weten Lees meer