Partneralimentatie berekenen

21 januari 2020

Bij de beëindiging van jullie huwelijk of geregistreerd partnerschap kan partneralimentatie nodig zijn. Dit is nodig als één van de ex-partners na scheiden financieel niet onafhankelijk kan leven. Wil je graag weten of jij in aanmerking komt voor partneralimentatie, wat de hoogte daarvan is en hoe lang dat duurt? Of wil je weten wanneer je plicht tot het betalen van partneralimentatie vervalt? Neem dan tien minuten de tijd om dit artikel te lezen.

Pagina inhoud

    Wat is partneralimentatie?

    Volgens het Nederlands recht is partneralimentatie een "toegekende uitkering tot levensonderhoud na scheiding". Dit betekent dat ex-partners elkaar na de scheiding financieel moeten ondersteunen in het levensonderhoud, dit moet alleen als dat nodig is. Er zit een termijn vast aan deze verplichting.

    Wanneer is er recht op partneralimentatie?

    Als een van jullie behoefte heeft aan partneralimentatie na de scheiding, dan kan je dit aangeven in het scheidingsconvenant. In het scheidingsconvenant maken jullie afspraken over hoeveel en tot wanneer de ander betaalt. Van belang is dat de partneralimentatie nooit hoger kan zijn dan de draagkracht van degene die deze moet betalen. De draagkracht is de berekening op basis van hoeveel geld je per maand kan missen om te voldoen aan de behoefte van de ander.

    Behoefte aan partneralimentatie

    Er is sprake van een behoefte tot partneralimentatie als je geen of een laag inkomen hebt en daardoor niet in je levensonderhoud kan voorzien. Het kan ook zijn dat je wel voldoende verdiend, maar dat je ineens veel minder geld te besteden hebt (je kan dan niet meer op dezelfde manier leven) dan toen jullie waren getrouwd. Er is in zo’n situatie sprake van een gewijzigde levensstandaard en ook dan heb je mogelijk recht op partneralimentatie.

    Behoefte gewijzigd

    Als jullie in het scheidingsconvenant hebben opgenomen dat er geen behoefte is aan partneralimentatie, dan wordt dit de norm. Je kan deze afspraak niet zomaar wijzigen als de situaties veranderen na de scheiding. Dit kan alleen als je bijvoorbeeld werkloos raakt of je inkomen aanzienlijk daalt. Er moet sprake zijn van een dusdanige verandering.

    Mocht er in jouw geval zo’n verandering plaatsvinden, dan kun je dit bespreekbaar maken met je ex-partner. Samen met je ex-partner maak je dan nieuwe afspraken maken. 

    Het kan zijn dat je (ex-)partner geen nieuwe afspraken wilt maken. Dan zul je een verzoek moeten indienen bij de rechter. De rechter bepaalt of je verzoek redelijk en geldig is en zal daarna de partneralimentatie toekennen of afwijzen. Na de mogelijke toekenning krijgt je (ex-)partner een plicht tot het betalen van de alimentatie. Hij of zij is dan partneralimentatie betaler geworden. Jij wordt de zogenoemde partneralimentatie ontvanger.

    Vastleggen hoogte partneralimentatie

    Er is dus een officiële berekening om te weten hoeveel partneralimentatie er betaalt (en dus ontvangen) dient te worden. Samengevat wordt er bij de berekening partneralimentatie gekeken naar de behoefte van de (ex-)partner die partneralimentatie nodig heeft. Oftewel: wat heb je nodig om in je eigen levensonderhoud te voorzien of wat heb je nodig om op dezelfde wijze als tijdens het huwelijk te leven? En wordt er gekeken wat de draagkracht is van degene die de partneralimentatie betaalt. Oftewel: welk bedrag kun je missen? Voor de berekening heb je verschillende documenten nodig. Hier lees je welke dat zijn (deze documenten zijn zowel voor de berekening partneralimentatie als voor kinderalimentatie).

    Je kunt de hoogte van de partneralimentatie echter op verschillende manieren vastleggen. 

    Jullie kunnen ervoor kiezen om de partneralimentatie te laten berekenen. Ook is het mogelijk samen een berekening te maken. Een andere optie is om de hoogte op 0 euro vast te leggen. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende manieren.

    Laten berekenen

    Ten eerste kun je de partneralimentatie laten berekenen volgens de normen die rechters toepassen bij de vaststelling van partneralimentatie (de officiële berekening). Dit betekent dat de partneralimentatie niet hoger mag zijn dan de draagkracht van de partneralimentatie betaler en ook nooit hoger dan de behoefte van de partneralimentatie ontvanger.

    Jullie kunnen kiezen voor het laten maken van de berekening, zodat jullie op de hoogte zijn van de wettelijke regels. Je weet dan precies waar je recht op hebt en welke verplichtingen er zijn om te betalen. Je kunt er ook voor kiezen om de berekening zelf te doen. Je neemt de berekening van een expert als uitgangspunt. Dit is namelijk een goede onderbouwing voor je eigen berekening. Je moet je bewust zijn van de afspraken die je maakt en overwogen keuzes maken. Dit betekent dat als je een ander bedrag afspreekt, je moet weten waar je officieel recht op zou hebben. Op die manier kom je niet voor onaangename verrassingen te staan. De berekening van een expert is tevens onpartijdig. Met dergelijke berekening weet je zeker dat je eerlijke afspraken maakt. 

    Het laten berekenen kan bij een aantal instanties, zoals bij een advocatenkantoor. Uitelkaar.nl werkt samen met het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) om partneralimentatie te berekenen. Als jullie via Uitelkaar.nl scheiden kun je extra scheidingshulp krijgen en de partneralimentatieberekening laten doen

    Samen berekenen

    Ten tweede kun je samen met je (ex-)partner tot een bedrag komen. Jullie berekenen dan wat de één nodig heeft en wat de ander kan betalen. Daarna beslissen jullie samen of jullie dit bedrag nemen of er enigszins van afwijken. Jullie stellen samen vast wat jullie een redelijk bedrag vinden. Het mag hierbij lager zijn dan het wettelijke maximum.

    Let op: als jullie samen een berekening doen, kan het zijn dat jullie niet op de hoogte zijn van de wettelijke normen. Het kan zijn dat jullie samen een veel te hoog of juist laag bedrag afspreken wat niet overeenkomt met de draagkracht en behoefte. De partneralimentatieberekening is complex. Als jullie niet op de hoogte zijn van de wettelijke normen is het verstandig om een expert in te schakelen.

    Geen partneralimentatie

    Ten derde kunnen jullie er samen voor kiezen om af te zien van partneralimentatie. Dan spreken jullie af dat er geen partneralimentatie betaald of ontvangen wordt. Dit moet een gezamenlijke keuze zijn.

    Let op: het betalen of ontvangen van partneralimentatie heeft fiscale gevolgen, waar je bij de afspraken over partneralimentatie rekening mee moet houden. Op de website van de Belastingdienst vind je meer informatie over de fiscale gevolgen van het betalen of ontvangen van alimentatie.

    Als blijkt dat jij of je (ex-)partner toch behoevend is en partneralimentatie nodig heeft, dan kan er alsnog een verplichting zijn om partneralimentatie te betalen. Als de behoevende bijvoorbeeld een bijstandsuitkering moet aanvragen, dan kan de gemeente verplichten om eerst partneralimentatie aan te vragen. Jullie onderlinge afspraken hebben namelijk geen doorwerking op de gemeente. Dit heet derdenwerking. Het is dus niet altijd mogelijk om af te zien van partneralimentatie. 

    Vaststellen tijdsduur van partneralimentatie

    De duur van de alimentatie hangt af van de datum waarop je bent gescheiden. Deze kan vallen binnen 3 verschillende tijdvakken die bepalen hoe lang het recht op partneralimentatie duurt. Bij scheidingen na 1 januari 2020 gelden er nu ook nieuwe regels. Wil je direct weten wanneer de partneralimentatieplicht of -recht eindigt in jullie situatie? Je weet het snel dankzij de alimentatieduurcheck van Uitelkaar.nl.

    Voor een nadere uitleg zie hieronder per tijdvak aangegeven welke regels rondom de partneralimentatie gelden.

    Tijdvak 1: Scheiden na 1 januari 2020

    Wordt jullie huwelijk na 1 januari 2020 ontbonden? Dan is het aantal jaren partneralimentatie in principe 5 jaar. Er zijn uitzonderingssituaties die zorgen voor een andere duur dan 5 jaar. Zijn er meerdere situaties van toepassing, dan geldt de langste termijn. Hieronder volgt een indicatie van de regels die voor jou kunnen gelden. Vraag voor de bepaling van de exacte tijdsduur een expert om hulp.

    • Huwelijk korter dan 10 jaar: de duur van het betalen van partneralimentatie is de helft van het aantal huwelijksjaren;
    • Huwelijk met kind(eren) jonger dan 12 jaar: partneralimentatie moet betaald worden tot het jongste kind 12 jaar is;
    • Huwelijk van tenminste 15 jaar waarbij partneralimentatie ontvanger binnen 10 jaar de AOW-leeftijd bereikt: de partneralimentatie ontvanger ontvangt partneralimentatie tot hij of zij de AOW-leeftijd bereikt;
    • Huwelijk van tenminste 15 jaar en de partneralimentatie ontvanger is geboren op of voor 1 januari 1970: de partneralimentatie ontvanger heeft recht op 10 jaar partneralimentatie.

    Dezelfde termijnen gelden ook bij geregistreerd partnerschap. 

    Tijdvak 2: Gescheiden tussen 1 juli 1994 en 1 januari 2020

    Zijn jullie tussen 1 juli 1994 en 1 januari 2020 gescheiden? Afhankelijk van jullie gezinssituatie zijn de volgende termijnen van toepassing:

    • Huwelijk met minderjarige kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt maximaal 12 jaar partneralimentatie;
    • Huwelijk van tenminste 5 jaar zonder kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt maximaal 12 jaar partneralimentatie;
    • Huwelijk korter dan 5 jaar zonder kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt partneralimentatie net zo lang als het huwelijk duurde.

    Dezelfde termijnen gelden ook bij geregistreerd partnerschap. 

    Tijdvak 3: Scheiden voor 1 juli 1994

    Zijn jullie voor 1 juli 1994 gescheiden, dan bestaat er geen wettelijk maximum vastgestelde duur van de partneralimentatie-betaling.

    Dezelfde termijnen gelden ook bij geregistreerd partnerschap. 

    Liever andere termijnen?

    Je kunt samen ook andere afspraken maken. Zo kunnen jullie een kortere termijn overeenkomen. 

    Als je na de kortere overeengekomen termijn toch behoefte hebt aan partneralimentatie, dan kan je daar alsnog aanspraak op maken. Het beste is om de nieuwe afspraken over partneralimentatie door de rechter vast te laten leggen. De rechter kan ook jullie berekening maken en beoordelen of en wat de gerechtvaardigde behoefte is tot partneralimentatie. Vanwege de afdwingbaarheid van jullie afspraken, kunnen jullie het beste de partneralimentatie bij de rechter vastleggen. Komen jullie samen overeen dat en hoeveel partneralimentatie er te betalen is, dan hoeven jullie niet naar de rechter. 

    Lees in dit artikel meer over de verplichting en de vraag of je mag afzien van partneralimentatie.

    Verval recht op partneralimentatie

    Het recht op partneralimentatie eindigt onder verschillende omstandigheden. Hieronder lees je onder welke omstandigheden en hoe je weet wanneer het recht vervalt.

    De partneralimentatie ontvanger:

    • heeft weer genoeg inkomsten om van te leven;
    • trouwt met iemand anders / gaat een geregistreerd partnerschap met iemand anders aan;
    • gaat samenwonen met een nieuwe partner;
    • overlijdt;

    of

    • de partneralimentatie betaler heeft onvoldoende inkomsten om nog partneralimentatie te kunnen betalen.

    Hoe weet je wanneer het recht op partneralimentatie vervalt?

    Het recht op partneralimentatie of de plicht om partneralimentatie te betalen vervalt als één van de hierboven omschreven punten zich voordoet. Ex-partners moeten de informatie over nieuwe situaties met elkaar delen als dit van invloed kan zijn op de partneralimentatie. Zij hebben een mededelingsplicht ten opzichte van elkaar. Deelt één van de ex-partners niet mee? Dan draagt deze ex-partner de negatieve consequenties zelf.

    Voorbeeld: gevolg partneralimentatie betaler bij niet mededelen

    Huub, in dit geval de partneralimentatie betaler, krijgt promotie op het werk met een flinke salarisverhoging. Huub zegt niets tegen Celine, in dit geval de partneralimentatie ontvanger, want hij wilt niet dat zij nog meer geld van hem krijgt. Via Facebook komt Celine erachter dat Huub een promotie heeft gehad en vraagt hem om meer partneralimentatie. Zij vindt dat ze daar recht op heeft. Huub werkt niet mee en Celine besluit om naar de rechter te stappen. 6 maanden later doet de rechter uitspraak en bepaald dat Celine inderdaad recht heeft op meer partneralimentatie. De rechter heeft berekend dat Celine meer partneralimentatie hoort te krijgen op basis van de nieuwe promotie van Huub. Huub is Celine nog geld verschuldigd, welke Celine over die 6 maanden had moeten krijgen.

    Voorbeeld: gevolg partneralimentatie ontvanger bij niet mededelen

    Twan ontvangt maandelijks partneralimentatie van Ziva. Twan heeft inmiddels een nieuwe relatie en gaat na twee maanden samen met haar wonen. Twan geeft niets aan Ziva door, want hij vindt dat zij zich niet hoort te bemoeien met zijn nieuwe liefdesrelaties. Een maand na de samenwoning van Twan hoort Ziva van de buurvrouw het nieuws over Twan. Ziva controleert of de buurvrouw de waarheid verteld en het klopt. Ziva laat schriftelijk aan Twan weten dat zij geen partneralimentatie meer zal betalen en vraagt hem om de door hem te veel ontvangen partneralimentatie terug te storten. Twan vindt dat Ziva zich erbuiten moet houden en zegt dat zij nooit het geld terug krijgt. Ziva stapt naar de rechter. De rechter doet 7 maanden na het samenwonen van Twan een uitspraak. Volgens de rechter kan Ziva zich beroepen op de mededelingsplicht en Twan moet het teveel aan ontvangen partneralimentatie terugbetalen.

    Wat gebeurt er met partneralimentatie bij een overlijden?

    Als één van de ex-partners overlijdt, dan vervalt uiteraard de mededelingsplicht voor die ex-partner. Daarbij vervalt ook de betalingsverplichting of het recht op alimentatie. Een overlijden brengt nog wel een aantal belangrijke aandachtspunten met zich mee met betrekking tot partneralimentatie.

    Partneralimentatie betaler overlijdt:

    • recht op betalen aan partneralimentatie betaler vervalt;
    • recht op partneralimentatie voor partneralimentatie ontvanger vervalt;
    • degene die gerechtigd was tot de partneralimentatie toen de partneralimentatie betaler nog leefde, kan bij te weinig ontvangen alimentatie dit bedrag vorderen bij de erfgenaam.

    Tip: ben je partneralimentatie ontvanger en ben je financieel afhankelijk van de alimentatie? Voorkom dat je na het overlijden van je ex-partner niet meer kan rondkomen, door een alimentatie- of overlijdensrisicoverzekering af te sluiten.

    Partneralimentatie ontvanger overlijdt:

    • recht om alimentatie te ontvangen door partneralimentatie ontvanger vervalt;
    • plicht om alimentatie te betalen vervalt voor partneralimentatie betaler;
    • erfgenaam kan bij te weinig ontvangen partneralimentatie het bedrag verhalen op degene die verplicht was tot het betalen van partneralimentatie toen deze nog leefde.

    Waar kies je voor?

    Elke scheiding is uniek. Het kan zijn dat er in jouw geval afwijkende of aanvullende regels zijn. Er zijn een aantal mogelijkheden om erachter te komen of, wanneer, hoeveel en hoe lang de partneralimentatie in jouw geval nodig is, maar het kan dus zijn dat jouw situatie net ingewikkelder in elkaar zit. Wil je graag weten waar je aan toe bent en kom je er alleen niet uit? Twijfel je of je in jouw situatie recht hebt op partneralimentatie? Wil je geen partneralimentatie betalen aan je ex-partner en weten of je wel verplicht bent? Schakel dan een expert in. De expert weet welke regels in jouw specifieke situatie van toepassing zijn.