Partneralimentatie vaststellen: hoe werkt dat?

21 januari 2020

Bij de beëindiging van jullie huwelijk of geregistreerd partnerschap kan partneralimentatie nodig zijn. Dit is nodig als één van de ex-partners na scheiden financieel niet onafhankelijk kan leven. Wil je graag weten of jij in aanmerking komt voor partneralimentatie, wat de hoogte daarvan is en hoe lang dat duurt? Of wil je weten wanneer je plicht tot het betalen van partneralimentatie vervalt? Neem dan tien minuten de tijd om dit artikel te lezen.

Wat is partneralimentatie?

Volgens het Nederlands recht is partneralimentatie een "toegekende uitkering tot levensonderhoud na scheiding". Dit betekent dat ex-partners elkaar na de scheiding financieel moeten ondersteunen in het levensonderhoud, dit moet alleen als dat nodig is. Er zit een termijn vast aan deze verplichting.

Wanneer is er recht op partneralimentatie?

Als een van jullie behoefte heeft aan partneralimentatie na de scheiding, dan kan je dit aangeven in het scheidingsplan. In het scheidingsplan maken jullie afspraken over hoeveel en tot wanneer de ander betaalt. Van belang is dat de partneralimentatie nooit hoger kan zijn dan de draagkracht van degene die deze moet betalen. De draagkracht is de berekening op basis van hoeveel geld je per maand kan missen om te voldoen aan de behoefte van de ander.

Behoefte aan partneralimentatie

Er is sprake van een behoefte tot partneralimentatie als je geen of een laag inkomen hebt en daardoor niet in je levensonderhoud kan voorzien. Het kan ook zijn dat je wel voldoende verdiend, maar dat je ineens veel minder geld te besteden hebt (je kan dan niet meer op dezelfde manier leven) dan toen jullie waren getrouwd. Er is in zo’n situatie sprake van een gewijzigde levensstandaard en ook dan heb je mogelijk recht op partneralimentatie.

Behoefte gewijzigd

Als jullie in het scheidingsplan hebben opgenomen dat er geen behoefte is aan partneralimentatie, dan wordt dit de norm. Je kan deze afspraak niet zomaar wijzigen als de situaties veranderen na de scheiding. Dit kan alleen als je bijvoorbeeld werkloos raakt of je inkomen aanzienlijk daalt. Er moet sprake zijn van een dusdanige verandering.

Mocht er in jouw geval zo’n verandering plaatsvinden dan dien je een verzoek in bij de rechter. De rechter zal bepalen of je verzoek redelijk en geldig is en zal daarna de partneralimentatie toekennen of afwijzen. Na de mogelijke toekenning krijgt je ex-partner een plicht tot het betalen van de alimentatie. Hij of zij is dan partneralimentatie betaler geworden. Jij wordt de zogenoemde partneralimentatie ontvanger.

Vastleggen hoogte partneralimentatie

Er zijn verschillende manieren om de hoogte van de partneralimentatie vast te leggen. Jullie kunnen ervoor kiezen om de partneralimentatie te laten berekenen. Ook is het mogelijk samen een berekening te maken. Een andere optie is om de hoogte op 0 euro vast te leggen. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende manieren.

Laten berekenen

Ten eerste kun je de partneralimentatie laten berekenen volgens de normen die rechters toepassen bij de vaststelling van partneralimentatie. Samengevat staat daarin dat de partneralimentatie niet hoger mag zijn dan de draagkracht van de partneralimentatie betaler en ook nooit hoger dan de behoefte van de partneralimentatie.

Jullie kunnen kiezen voor het laten maken van de berekening als jullie er samen niet uitkomen of als jullie de berekening onpartijdig willen houden. Het laten berekenen kan bij een aantal instanties, zoals bij een advocatenkantoor. Uitelkaar.nl werkt samen met het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) om partneralimentatie te berekenen. Als jullie via Uitelkaar.nl scheiden is het mogelijk zowel een berekening kinderalimentatie, als partneralimentatie op te vragen.

Samen berekenen

Ten tweede kun je samen met je (ex-)partner tot een bedrag komen. Jullie berekenen dan wat de één nodig heeft en wat de ander kan betalen. Daarna beslissen jullie samen of jullie dit bedrag nemen of er enigszins van afwijken. Jullie stellen samen vast wat jullie een redelijk bedrag vinden. Het mag hierbij lager zijn dan het wettelijke maximum.

Let op: als jullie samen een berekening doen, kan het zijn dat jullie niet op de hoogte zijn van de wettelijke normen. Het kan zijn dat jullie samen een veel te hoog of juist laag bedrag afspreken wat niet overeenkomt met de draagkracht en behoefte. De partneralimentatieberekening is complex. Als jullie niet op de hoogte zijn van de wettelijke normen is het verstandig om een expert in te schakelen.

Geen partneralimentatie

Ten derde kunnen jullie er samen voor kiezen om af te zien van partneralimentatie. Dan spreken jullie af dat er geen partneralimentatie betaald of ontvangen wordt. Dit moet een gezamenlijke keuze zijn.

Let op: het betalen of ontvangen van partneralimentatie heeft fiscale gevolgen, waar je bij de afspraken over partneralimentatie rekening mee moet houden. Op de website van de Belastingdienst vind je meer informatie over de fiscale gevolgen van het betalen of ontvangen van alimentatie.

Vaststellen tijdsduur van partneralimentatie

De duur van de alimentatie hangt af van de datum waarop je bent gescheiden. Deze kan vallen binnen 3 verschillende tijdvakken die bepalen hoe lang het recht op partneralimentatie duurt. Bij scheidingen na 1 januari 2020 gelden er nu ook nieuwe regels. Wil je direct weten wanneer de partneralimentatieplicht of -recht eindigt in jullie situatie? Je weet het snel dankzij de alimentatieduurcheck van Uitelkaar.nl

. Voor een nadere uitleg zie hieronder per tijdvak aangegeven welke regels rondom de partneralimentatie gelden.

Tijdvak 1: Scheiden na 1 januari 2020

Wordt jullie huwelijk na 1 januari 2020 ontbonden? Dan is het aantal jaren partneralimentatie in principe 5 jaar. Er zijn 4 uitzonderingssituaties die zorgen voor een andere duur dan 5 jaar. Zijn er meerdere situaties van toepassing, dan geldt de langste termijn.

  • Huwelijk korter dan 10 jaar: de duur van het betalen van partneralimentatie is de helft van het aantal huwelijksjaren;
  • Huwelijk met kind(eren) jonger dan 12 jaar: partneralimentatie moet betaald worden tot het jongste kind 12 jaar is;
  • Huwelijk van tenminste 15 jaar waarbij partneralimentatie ontvanger binnen 10 jaar de AOW-leeftijd bereikt: de partneralimentatie ontvanger ontvangt partneralimentatie tot hij of zij de AOW-leeftijd bereikt;
  • Huwelijk van tenminste 15 jaar en de partneralimentatie ontvanger is geboren op of voor 1 januari 1970: de partneralimentatie ontvanger heeft recht op 10 jaar partneralimentatie.

Tijdvak 2: Gescheiden tussen 1 juli 1994 en 1 januari 2020

Zijn jullie tussen 1 juli 1994 en 1 januari 2020 gescheiden? Afhankelijk van jullie gezinssituatie zijn de volgende termijnen van toepassing:

  • Huwelijk met minderjarige kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt maximaal 12 jaar partneralimentatie;
  • Huwelijk van tenminste 5 jaar zonder kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt maximaal 12 jaar partneralimentatie;
  • Huwelijk korter dan 5 jaar zonder kinderen: de partneralimentatie betaler betaalt partneralimentatie net zo lang als het huwelijk duurde.

Tijdvak 3: Scheiden voor 1 juli 1994

Zijn jullie voor 1 juli 1994 gescheiden, dan bestaat er geen wettelijk maximum vastgestelde duur van de partneralimentatie-betaling.

Als jullie een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en deze beëindigen terwijl jullie (een) kind(eren) onder de 12 jaar hebben, dan gelden dezelfde regels van tijdvak 2.

Liever andere termijnen?

Je kunt samen ook andere afspraken maken. Zo kunnen jullie een kortere termijn overeenkomen. Hierdoor vervalt in eerste instantie de verplichting om te betalen en het recht op ontvangen van partneralimentatie wanneer de door jullie besloten termijn afloopt.

Als je na de kortere overeengekomen termijn toch behoefte hebt aan partneralimentatie, dan kan je daar alsnog aanspraak op maken. Als de behoefte gerechtvaardigd is beginnen de rechten en plichten weer te lopen. De rechter zal deze berekening maken en beoordelen of er een gerechtvaardigde behoefte is tot partneralimentatie. Komen jullie samen overeen dat en hoeveel partneralimentatie er te betalen is, dan hoeven jullie niet naar de rechter.

Verval recht op partneralimentatie

Het recht op partneralimentatie eindigt onder verschillende omstandigheden. Hieronder lees je onder welke omstandigheden en hoe je weet wanneer het recht vervalt.

De partneralimentatie ontvanger:

  • heeft weer genoeg inkomsten om van te leven;
  • trouwt met iemand anders / gaat een geregistreerd partnerschap met iemand anders aan;
  • gaat samenwonen met een nieuwe partner;
  • overlijdt;

of

  • de partneralimentatie betaler heeft onvoldoende inkomsten om nog partneralimentatie te kunnen betalen.

Hoe weet je wanneer het recht op partneralimentatie vervalt?

Het recht op partneralimentatie of de plicht om partneralimentatie te betalen vervalt als één van de hierboven omschreven punten zich voordoet. Ex-partners moeten de informatie over nieuwe situaties met elkaar delen als dit van invloed kan zijn op de partneralimentatie. Zij hebben een mededelingsplicht ten opzichte van elkaar. Deelt één van de ex-partners niet mee? Dan draagt deze ex-partner de negatieve consequenties zelf.

Voorbeeld: gevolg partneralimentatie betaler bij niet mededelen

Huub, in dit geval de partneralimentatie betaler, krijgt promotie op het werk met een flinke salarisverhoging. Huub zegt niets tegen Celine, in dit geval de partneralimentatie ontvanger, want hij wilt niet dat zij nog meer geld van hem krijgt. Via Facebook komt Celine erachter dat Huub een promotie heeft gehad en vraagt hem om meer partneralimentatie. Zij vindt dat ze daar recht op heeft. Huub werkt niet mee en Celine besluit om naar de rechter te stappen. 6 maanden later doet de rechter uitspraak en bepaald dat Celine inderdaad recht heeft op meer partneralimentatie. De rechter heeft berekend dat Celine meer partneralimentatie hoort te krijgen op basis van de nieuwe promotie van Huub. Huub is Celine nog geld verschuldigd, welke Celine over die 6 maanden had moeten krijgen.

Voorbeeld: gevolg partneralimentatie ontvanger bij niet mededelen

Twan ontvangt maandelijks partneralimentatie van Ziva. Twan heeft inmiddels een nieuwe relatie en gaat na twee maanden samen met haar wonen. Twan geeft niets aan Ziva door, want hij vindt dat zij zich niet hoort te bemoeien met zijn nieuwe liefdesrelaties. Een maand na de samenwoning van Twan hoort Ziva van de buurvrouw het nieuws over Twan. Ziva controleert of de buurvrouw de waarheid verteld en het klopt. Ziva laat schriftelijk aan Twan weten dat zij geen partneralimentatie meer zal betalen en vraagt hem om de door hem te veel ontvangen partneralimentatie terug te storten. Twan vindt dat Ziva zich erbuiten moet houden en zegt dat zij nooit het geld terug krijgt. Ziva stapt naar de rechter. De rechter doet 7 maanden na het samenwonen van Twan een uitspraak. Volgens de rechter kan Ziva zich beroepen op de mededelingsplicht en Twan moet het teveel aan ontvangen partneralimentatie terugbetalen.

Wat gebeurt er met partneralimentatie bij een overlijden?

Als één van de ex-partners overlijdt, dan vervalt uiteraard de mededelingsplicht voor die ex-partner. Daarbij vervalt ook de betalingsverplichting of het recht op alimentatie. Een overlijden brengt nog wel een aantal belangrijke aandachtspunten met zich mee met betrekking tot partneralimentatie.

Partneralimentatie betaler overlijdt:

  • recht op betalen aan partneralimentatie betaler vervalt;
  • recht op partneralimentatie voor partneralimentatie ontvanger vervalt;
  • degene die gerechtigd was tot de partneralimentatie toen de partneralimentatie betaler nog leefde, kan bij te weinig ontvangen alimentatie dit bedrag vorderen bij de erfgenaam.

Tip: ben je partneralimentatie ontvanger en ben je financieel afhankelijk van de alimentatie? Voorkom dat je na het overlijden van je ex-partner niet meer kan rondkomen, door een alimentatie- of overlijdensrisicoverzekering af te sluiten.

Partneralimentatie ontvanger overlijdt:

  • recht om alimentatie te ontvangen door partneralimentatie ontvanger vervalt;
  • plicht om alimentatie te betalen vervalt voor partneralimentatie betaler;
  • erfgenaam kan bij te weinig ontvangen partneralimentatie het bedrag verhalen op degene die verplicht was tot het betalen van partneralimentatie toen deze nog leefde.

Waar kies je voor?

Elke scheiding is uniek. Het kan zijn dat er in jouw geval afwijkende of aanvullende regels zijn. Er zijn een aantal mogelijkheden om erachter te komen of, wanneer, hoeveel en hoe lang de partneralimentatie in jouw geval nodig is, maar het kan dus zijn dat jouw situatie net ingewikkelder in elkaar zit. Wil je graag weten waar je aan toe bent en kom je er alleen niet uit? Twijfel je of je in jouw situatie recht hebt op partneralimentatie? Wil je geen partneralimentatie betalen aan je ex-partner en weten of je wel verplicht bent? Schakel dan een expert weet welke regels in jouw specifieke situatie van toepassing zijn.

Tips en ervaringen

Mogen we afwijken van de omgangsregeling?

02 april 2020

In het ouderschapsplan staat de omgangsregeling beschreven. Het kan weleens voorkomen dat je een belangrijke afspraak hebt, maar dat dit niet past binnen de omgangsregeling. Mag je dan afwijken van de afspraken rondom de omgangsregeling?

Lees verder
Tips en ervaringen

Overweeg deze 6 zaken goed bij het opstellen van een omgangsregeling

02 april 2020

Zolang jullie er maar rekening mee houden dat jullie kinderen het meest gebaat zijn bij rust en continuïteit mogen jullie zelf de omgangsregeling treffen die past bij jullie situatie. In dit artikel vind je belangrijke overwegingen bij het komen tot een goede omgangsregeling.

Lees verder
Tips en ervaringen

Scheiden met een baby: 9 aandachtspunten

02 april 2020

Kersverse ouders hebben vaak veel zorgen over en voor hun baby. Laat staan als zij besluiten om uit elkaar te gaan. Ouders vragen zich veel dingen af en willen graag weten waar ze aan moeten denken bij de scheiding in combinatie met hun kleine baby. Voor die ouders volgen er 9 aandachtspunten om wat inzicht te bieden.

Lees verder