De wettelijke basis van de onderhoudsplicht tot 21 jaar

De verplichting om kinderalimentatie te betalen is vastgelegd in de wet. Voor kinderen tot 18 jaar geldt een onderhoudsplicht voor verzorging en opvoeding. De wet bepaalt dat deze plicht doorloopt tot het kind 21 jaar wordt. Dit wordt de voortgezette onderhoudsplicht genoemd. Deze regel is opgenomen omdat jongeren tussen 18 en 21 jaar vaak nog een opleiding volgen en niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.

De wetgever gaat ervan uit dat financiële ondersteuning in deze periode nodig is om een goede start in de maatschappij te maken. De verplichting is gebaseerd op het feit dat je  allebei verantwoordelijk bent voor je kind en staat los van de vraag of je nog contact hebt met je kind.

De overgang naar jongmeerderjarigheid: wat verandert er op 18-jarige leeftijd?

Wanneer een kind 18 jaar wordt, verandert er juridisch gezien veel. Het kind is vanaf dat moment meerderjarig en krijgt zelf de verantwoordelijkheid over zijn of haar financiën. Dit heeft directe gevolgen voor de kinderalimentatie.

De betaling van alimentatie gaat naar het kind

Vanaf de 18e verjaardag wordt het kind de wettelijke ontvanger van de kinderalimentatie. De betalende ouder maakt het bedrag vanaf dat moment direct over naar de bankrekening van de jongmeerderjarige. Let op: als alimentatiebetaler moet je hier wel zelf actie op ondernemen. Waar je de alimentatie eerst over hebt gemaakt naar de andere ouder, maak je het bedrag vanaf nu rechtstreeks over naar je kind. Pas dus je betaling aan.

In de praktijk kunnen hierover andere afspraken worden gemaakt. Het kind kan bijvoorbeeld met de verzorgende ouder afspreken dat de betalingen voorlopig nog op de rekening van die ouder binnenkomen. Dit wordt met name vaak afgesproken als het kind nog thuis woont. Het is verstandig om zulke afspraken schriftelijk vast te leggen.

De invloed van eigen inkomsten

Een veelgestelde vraag is wat er gebeurt als een jongmeerderjarige zelf geld verdient. Een bijbaan naast een studie leidt doorgaans niet tot een verlaging van de alimentatie. De inkomsten hieruit worden vaak gezien als aanvullend en dekken meestal niet alle kosten voor levensonderhoud en studie.

Studiefinanciering, met name de aanvullende beurs, wordt in een kinderalimentatieberekening wel als inkomen van het kind gezien en kan het bedrag aan alimentatie verlagen.

Als een kind niet meer studeert en een fulltime baan heeft en daarmee volledig in het eigen levensonderhoud kan voorzien, kan de onderhoudsplicht stoppen. Hierover moeten de ouders en het kind samen afspraken maken of, als dat niet lukt, een rechter om een uitspraak vragen. 

Studiekosten en de woonsituatie

In een alimentatieberekening wordt er voor de  behoefte van een jongmeerderjarige gekeken naar de kosten voor levensonderhoud en studie. Hierbij kun je denken aan collegegeld, boeken, een laptop en eventueel de huur van een kamer. De woonsituatie is hierbij van invloed. Een uitwonend kind heeft doorgaans hogere kosten dan een kind dat nog bij een van de ouders woont.

Hoe wordt de kinderalimentatie na 18 jaar bepaald en wanneer pas je het aan?

De basis voor de alimentatieberekening blijft ook na de 18e verjaardag hetzelfde: de behoefte van het kind en de draagkracht van de ouders. Wel kunnen er redenen zijn om de hoogte van de kinderalimentatie aan te passen. Dat is het geval als de financiële situatie van het kind of van een van de ouders wezenlijk verandert.

Een herberekening kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als het kind stopt met studeren en fulltime gaat werken, of als het inkomen van een van de ouders sterk stijgt of daalt. De uitgangspunten voor het berekenen van kinderalimentatie blijven daarbij leidend. Een aanpassing gebeurt bij voorkeur in onderling overleg tussen de ouders en het kind.

Nieuwe wetgeving versterkt de positie van het kind

Vanaf 1 juli 2025 is de positie van het kind verder versterkt door nieuwe wetgeving. Een achterstand op de betaling van kinderalimentatie wordt nu gezien als een zogenoemde 'preferente schuld'. Dit betekent dat bij financiële problemen van de betalende ouder, zoals schulden of een faillissement, de kinderalimentatie voorrang krijgt op de meeste andere schuldeisers.

Deze wetswijziging zorgt ervoor dat de financiële ondersteuning voor het kind beter gewaarborgd is, ook in financieel onzekere tijden voor de betalende ouder.

En na 21 jaar? De uitzonderingen op de regel

De wettelijke onderhoudsplicht stopt als het kind 21 jaar wordt. De wet gaat er dan vanuit dat jongvolwassenen in staat zijn om in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Er zijn echter uitzonderingen op deze regel.

Als een kind na de 21e verjaardag nog niet financieel zelfstandig is, bijvoorbeeld door een handicap of omdat een noodzakelijke studie nog niet is afgerond, kan de onderhoudsplicht in theorie doorlopen. Als de betalende ouder en het kind hier geen overeenstemming over hebben, kan het kind zelf juridische stappen ondernemen en bewijzen dat hij of zij 'behoeftig' is. De lat hiervoor ligt in de praktijk hoog.

Wat te doen als de betaling stopt of er een conflict ontstaat?

Als de betalende ouder de alimentatie niet (meer) betaalt, is het verstandig om eerst met elkaar in gesprek te gaan. Soms is er een verklaring of kan er tijdelijk een oplossing worden gevonden. Goede communicatie kan verdere stappen voorkomen.

Lukt het niet om samen tot een oplossing te komen, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) worden ingeschakeld. Deze instantie kan helpen bij het innen van achterstallige alimentatie wanneer er een rechterlijke uitspraak is. Duidelijke afspraken in het ouderschapsplan vormen hierbij een belangrijke basis.