Veilig scheiden bij huiselijk geweld: een stappenplan
29 januari 2026Wat huiselijk geweld is (en waarom het geen ruzie is)
Veel mensen denken bij huiselijk geweld meteen aan fysiek geweld, maar het is vaak veel breder dan dat. Het gaat om een patroon van gedrag dat bedoeld is om macht en controle over de ander uit te oefenen. Dit wordt ook wel intieme terreur genoemd. Dat is iets anders dan een vechtscheiding, waarbij partners in een heftig en langdurig conflict terechtkomen, maar waarbij niet per se sprake is van machtsongelijkheid zoals bij intieme terreur.
Bij intieme terreur is er een duidelijke ongelijkheid in macht. Het kan verschillende vormen aannemen:
Psychisch geweld: constante kritiek, kleineren, bedreigen, isoleren van vrienden en familie of controleren wat je doet.
Fysiek geweld: slaan, schoppen, duwen of elke andere vorm van lichamelijk letsel.
Seksueel geweld: elke seksuele handeling waartoe je wordt gedwongen.
Financieel geweld: je toegang tot geld ontzeggen, dwingen om schulden te maken of je financiële onafhankelijkheid afnemen.
Het herkennen van dit patroon is een belangrijke eerste stap. Het is geen normaal geruzie, maar een onveilige en ongezonde situatie die serieuze aandacht vraagt.
Jouw plan voor veiligheid: de eerste stap naar vrijheid
Voordat je juridische stappen zet, is het belangrijk om na te denken over een plan voor jouw veiligheid. De periode vlak voor en na het verlaten van een partner kan extra risicovol zijn. Een duidelijk overzicht van de stappen die je kunt zetten helpt je om voorbereid te zijn en snel te handelen als dat nodig is.
Denk na over de volgende punten:
Documenteer zoveel mogelijk: houd een overzicht bij van incidenten. Noteer data, tijden, wat er gebeurde en eventuele getuigen. Maak foto’s van letsel of vernielingen. Sla belangrijke berichten en documenten op een veilige plek op, bijvoorbeeld in een aparte map in je e-mail of op een USB-stick die je buiten huis bewaart.
Verzamel documenten: maak kopieën van belangrijke papieren, zoals je paspoort, rijbewijs, geboorteaktes, bankafschriften en verzekeringspolissen. Bewaar ze op een veilige plek, bijvoorbeeld bij een familielid of vriend(in) die je vertrouwt.
Maak een vluchttas: pak een tas in met essentiële spullen voor jou en je kinderen. Denk aan kleding, medicijnen, toiletartikelen, wat contant geld en de kopieën van je documenten.
Denk na over een veilige plek om naartoe te gaan: soms is het nodig om tijdelijk ergens anders onder te komen, zoals bij crisisopvang of een Blijf-van-mijn-lijfhuis. Dit kan veiligheid bieden in de eerste periode na het weggaan.
Zoek hulp: neem contact op met organisaties die gespecialiseerd zijn in huiselijk geweld, zoals VeiligThuis. Zij kunnen je helpen met het uitdenken van een plan en informeren over opvangmogelijkheden.
Juridische bescherming regelen
Als je je direct onveilig voelt, zijn er verschillende juridische maatregelen mogelijk. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen beschermingsmaatregelen die veiligheid bieden en voorlopige voorzieningen die tijdens de scheiding worden getroffen.
Maatregelen voor directe veiligheid
Dit zijn besluiten die rust en bescherming bieden los van de scheidingsprocedure.
Contact- of straatverbod: de rechter kan bepalen dat je partner geen contact met je mag opnemen of niet in je buurt mag komen.
Huisverbod: in acute situaties kan de politie een tijdelijk huisverbod opleggen, waardoor de pleger tien dagen het huis niet in mag.
Deze maatregelen staan los van de scheiding en vallen niet onder voorlopige voorzieningen.
Wat zijn voorlopige voorzieningen?
Voorlopige voorzieningen zijn tijdelijke beslissingen die de rechter neemt tijdens de scheidingsprocedure, bijvoorbeeld over praktische zaken.
Voorbeelden zijn:
Wie voorlopig in de woning mag blijven wonen
Hoe de zorg voor de kinderen tijdelijk wordt geregeld
Tijdelijke alimentatie
Deze maatregelen hebben als doel om tijdens de scheiding rust en duidelijkheid te bieden, maar lossen geen acute veiligheidsproblemen op.
Een advocaat vinden
In situaties van huiselijk geweld is het niet verstandig om te kiezen voor mediation. Mediation werkt alleen als beide partijen gelijkwaardig en in vrijheid kunnen overleggen, en dat is bij dwingende controle niet mogelijk.
Je hebt een eigen advocaat nodig die gespecialiseerd is in familierecht en ervaring heeft met zaken waarin huiselijk geweld speelt. Deze advocaat kan je helpen bij het aanvragen van voorlopige voorzieningen en het indienen van het scheidingsverzoek.
De scheiding starten en regelen
Wanneer de directe veiligheid is gewaarborgd, kan de formele scheidingsprocedure beginnen. Je advocaat dient namens jou een eenzijdig verzoekschrift tot echtscheiding in bij de rechtbank. Daarvoor heb je geen toestemming van je partner nodig.
Het ouderschapsplan
Als jullie samen minderjarige kinderen hebben, is het verplicht om afspraken te maken in een ouderschapsplan. In situaties van huiselijk geweld vraagt dit om extra zorg en aandacht. De veiligheid van de kinderen en van jou staat altijd voorop.
In een ouderschapsplan staan afspraken over de zorg en opvoeding van de kinderen. Bij geweld of machtsongelijkheid kan de invulling hiervan afwijken van wat gebruikelijk is bij een scheiding in overleg.
Het is mogelijk om afspraken te maken over een omgangsregeling onder begeleiding, of om de communicatie alleen via een neutraal platform of per e-mail te laten verlopen. Je advocaat helpt je bij het opstellen van een regeling die de veiligheid waarborgt en past bij jullie situatie.
Financiën en bezittingen
De verdeling van bezittingen en de berekening van alimentatie horen ook bij de scheiding. Een advocaat helpt je om tot een eerlijke verdeling te komen en zorgt ervoor dat jouw financiële belangen goed worden behartigd, zeker als er sprake is geweest van financiële controle.Veelgestelde vragen over scheiden bij huiselijk geweld
WhatsApp ons