De juridische basis: wat zegt de wet?

Voordat je afspraken maakt, is het nuttig om te weten wat de wet hierover zegt. Twee zaken zijn hierbij bepalend: het ouderlijk gezag en het recht op privacy.

In Nederland geldt dat beide ouders met gezamenlijk gezag toestemming moeten geven voor het publiceren van foto’s of video’s van hun kind totdat het kind 16 jaar is. Dit is gebaseerd op de privacywetgeving (AVG). Het plaatsen van een foto op een openbaar social media profiel wordt gezien als het verwerken van persoonsgegevens.

Daarnaast heeft iedereen, dus ook een kind, portretrecht. Nederlandse rechters wegen het recht op privacy van het kind zwaar af tegen de wens van een ouder om beelden te delen. Bij een conflict beoordeelt de rechter alle omstandigheden van het geval. Daarbij weegt de privacy van het kind zwaar mee, maar ook de mate waarin ouders bereid zijn tot overleg en samenwerking, omdat dit in het belang van het kind is.

Waarom duidelijke afspraken nodig zijn

Het maken van afspraken gaat verder dan alleen de wet volgen. Het is een manier om stabiliteit en rust voor je kind te creëren in een digitale wereld. Ouders die hierover ruziën, veroorzaken onnodige stress.

Aanhoudende conflicten na een scheiding kunnen bijdragen aan problematisch internetgebruik bij jongeren. Wanneer ouders blijven ruziën, ervaren kinderen chronische stress en emotionele onveiligheid. Het internet biedt dan een vluchtroute: door op te gaan in sociale media, gaming of video's kunnen ze even ontsnappen aan de spanning thuis. Wat begint als een copingmechanisme, kan zo uitgroeien tot problematisch schermgebruik. Dat vraagt iets van beide kanten: ouders die bewust werken aan een veilige thuissfeer en heldere afspraken die schermgebruik een plek geven zonder dat het een vluchtroute wordt.

Concrete afspraken voor in het ouderschapsplan

Goede afspraken zijn specifiek en laten weinig ruimte voor interpretatie. Gebruik de volgende punten als checklist bij het opstellen van jullie regels. Deze afspraken kunnen worden opgenomen in het ouderschapsplan.

Checklist voor social media afspraken:

• Toestemming voor foto's en video's: spreken jullie af dat je altijd vooraf toestemming vraagt? Of mag het, zolang het op een afgeschermd profiel is? Leg vast op welke platforms (Facebook, Instagram, TikTok) en in welke context (openbaar of privé) beelden gedeeld mogen worden.

• Online communicatie over elkaar: neem een afspraak op om geen negatieve of respectloze opmerkingen over de andere ouder online te plaatsen. Dit beschermt je kind tegen loyaliteitsconflicten.

• Betrokkenheid van derden: hoe gaan jullie om met foto’s die door grootouders, vrienden of de nieuwe partner worden geplaatst? De afspraken die jullie maken, gelden in principe ook voor hen.

• Eigen social media gebruik van het kind: vanaf welke leeftijd mag jullie kind een eigen profiel? De Nederlandse overheid adviseert om kinderen onder de 15 jaar geen social media te laten gebruiken. Bespreek ook schermtijd en wie toegang heeft tot de accounts van het kind.

• Commercieel gebruik: als een ouder bijvoorbeeld een blog heeft of actief is als vlogger, leg dan vast of en hoe de kinderen hierin een rol mogen spelen.

Hoe je het gesprek aangaat

Het bespreken van deze onderwerpen kan gevoelig liggen. Probeer het gesprek te benaderen vanuit een gezamenlijk doel: het welzijn en de veiligheid van jullie kind. Focus niet op wat je zelf wilt, maar op wat het beste is voor hem of haar.

Betrek je kind bij het maken van de afspraken, passend bij de leeftijd. Vraag wat hij of zij prettig vindt. Een goede communicatie tussen ouders is de basis voor elke succesvolle afspraak, ook als het over digitale onderwerpen gaat.

Wat als je het niet eens wordt?

Komen jullie er samen niet uit? Dan zijn er verschillende stappen die je kunt zetten. Probeer eerst rustig het gesprek opnieuw aan te gaan. Leg uit waarom je je zorgen maakt en luister naar de argumenten van de ander.

Als dat niet lukt, kan mediation helpen. Een onafhankelijke bemiddelaar helpt jullie om de communicatie te herstellen en tot een oplossing te komen die voor beiden werkt. In het uiterste geval kun je de rechter vragen om een beslissing te nemen. De rechter zal altijd het belang en de privacy van het kind als uitgangspunt nemen.